Het kan je bijna niet ontgaan zijn dat de woningnood in Nijmegen hoog is. Zeer hoog zelfs, volgens verschillende onderzoeken. De stad zou er tot 2040 zo’n 15.000 woningen bij moeten krijgen en dan zou het vooral gaan om niet te dure huur- en koopwoningen. Nu klinkt 15.000 misschien nog niet eens als héél veel, maar wel als je bedenkt dat Nijmegen nu over 80.000 woningen beschikt. Dan moet er dus één vijfde van het huidige woningbestand bijkomen. Slik. Waar moeten al deze woningen komen?
Niet gevreesd: een groot deel van deze woningen is al in de maak. Maar liefst twaalf bouwkranen telde mijn zoon voor de zomervakantie rond Hof van Holland, het in aanbouw zijnde centrumgebied van Nijmegen-Noord. Inmiddels zijn de eerste appartementencomplexen hier bewoond en worden de contouren van de andere appartementencomplexen, woningen, winkels en voorzieningen met de dag zichtbaarder. Over een paar jaar genieten hier en in de nabijgelegen dijkzone zo’n 5.000 Nijmegenaren dagelijks van het spectaculaire uitzicht op het glooiende Nijmeegse stadssilhouet en het groene stadseiland ertussen. De lucky few die straks een appartement aan de Waal bezitten, kijken hier zelfs vanuit hun woonkamer op uit.
Maar ook wat verder van de Waal af zit er nog volop groeiruimte in de Waalsprong. Wat dat betreft heeft Nijmegen geluk dat het de sprong over de Waal pas vrij laat (in de jaren negentig) en meteen groots (met honderden hectares tegelijk) maakte. De destijds voor woningbouw bestemde gebieden zijn nog (lang) niet allemaal bebouwd. De grote woningvraag in combinatie met stijgende bouwkosten zet nu hopelijk aan tot meer creativiteit en variatie in woonvormen; een welkome aanvulling in dit vooral door eengezinswoningen gedomineerde gebied! Ook de westkant van Nijmegen, de kanaalzone aan weerszijden van het Maas-Waalkanaal, biedt nog volop ruimte en kansen. Dat laatste vooral om de wijken eromheen meer naar het water toe te halen en met elkaar te verbinden.
Ook hier is creativiteit vereist om de enorme woningnood te ledigen. In Winkelsteeg komen bijvoorbeeld al tijdelijke woningen. Maar er valt ook te denken aan het aan- of opbouwen van extra woningen midden in of zelfs boven op bestaande wijken. Die kunnen wijken verlevendigen en/of de doorstroming van bijvoorbeeld ouderen die nu regelmatig in hun eentje een eengezinswoning bewonen, bevorderen. Onder de noemer ‘flexwonen’ hebben verschillende architecten hier goede voorstellen voor gedaan. Zo stelde Marjolein Eig voor om op braakliggende binnenterreinen of parkeerstroken tijdelijke hofjes te realiseren.
Verheugend vind ik ook de hernieuwde aandacht voor collectief wonen. In de jaren zeventig en tachtig was Nijmegen als reactie op de woningnood toen, dé woongroepenstad van Nederland. Ook nu telt de stad aardig wat en soms behoorlijk vernieuwende, collectieve woonvormen, zoals Iewan of De Getijden. Voor de kersverse redactie van Hoog // Diep was het in 2020 dan ook meteen duidelijk dat ons allereerste artikel ooit hierover moest gaan. En zo zijn er meer historische lijnen die Nijmegen uniek maken en die de gemeente wat mij betreft meer zou mogen uitnutten. Denk aan het groene karakter van de stad, het feit dat er zoveel totaal verschillende natuurgebieden zo dicht bij de stad liggen. Met het stadseiland is er nog meer bijgekomen. Hoe mooi zou het dan zijn als de hele stad natuurinclusief wordt?
Mieke Dings is zelfstandig architectuur- en stedenbouw-historica en onder andere redactielid Hoog // Diep, de stadsredactie van het Architectuurcentrum Nijmegen.
