Een onbezorgde studententijd vol feestjes, naar de kroeg gaan en af en toe eens een college overslaan, zit er voor Noa Bijl (20) uit Nijmegen lang niet altijd in. Sinds een half jaar is ze namelijk mantelzorger voor haar moeder (met haar vader) én studeert ze ondertussen bestuurskunde. ‘Ik sta erachter. Mama heeft ook voor mij gezorgd, dus nu doe ik dat voor haar.’
“Mijn moeder was altijd degene die zorgde voor het gezin. Ze maakte een planning voor het eten en regelde de leuke zaken. Ook hielp ze mijn broertje met zijn schoolwerk. Mijn vader is minder gestructureerd, dus zij was de spil. Samen waren mijn vader en moeder overigens echt een goed team. Maar nu ben ik meer degene die alles bij elkaar houdt. Naast mijn studie, ben ik zeker tien uur per week mantelzorger voor mijn moeder”, vertelt ze.
Spannende dagen
Een jaar geleden kreeg Noa’s moeder uit het niets een herseninfarct. Op de avond dat ze haar vriend voor het eerst had voorgesteld aan haar ouders, kreeg ze onderweg naar zijn huis, een telefoontje. Haar broertje: ‘Mama is in elkaar gezakt’. Een bloedpropje heeft een deel van haar hersenen geblokkeerd. Het gezin brengt spannende dagen door in het ziekenhuis, eerst met de vraag of ze het overleeft, daarna met de vraag hoe ze uit die situatie komt.
Ze blijkt aan haar linkerzijde verlamd te zijn en moet een half jaar revalideren in de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. Daar moest ze alles opnieuw leren, onder meer het lopen.
“Eerst kwam ze een paar weekendjes naar huis, konden we alvast oefenen hoe dat ging. Ik was toen geen mantelzorger, kon nog focussen op mijn studie en vrienden. Ik liep wel mee met de fysiotherapeut om te kijken hoe ik haar kon helpen. Het voelde alsof ik mijn moeder was verloren, het was zwaar om mijn moeder zo te zien. Eerst in het ziekenhuis en daarna in de kliniek. Ook mijn vader en mijn broertje hadden het heel pittig, alleen we gingen er allemaal wat anders mee om”, vertelt ze.
Alles voor mijn moeder
“Het liep eigenlijk vanzelf, dat ik voor haar ging zorgen. Een verzorgingstehuis was geen optie voor haar. Het is mijn moeder, ik zou alles voor haar doen. Mijn vader helpt ook heel veel mee en doordeweeks zijn er iedere dag verzorgers. Zij halen mijn moeder uit bed, wandelen een rondje met haar. In de weekenden en avonden komt het op mij en mijn vader neer.
Ik merk nu pas hoe veel mijn moeder in huis deed”, zegt Noa.
“Ik help haar met de persoonlijke verzorging, kam haar haren, maak een afspraak voor haar wimpers; ze moet er wel mooi uit zien. Maar ik maak ook het eten en als er een cadeautje nodig is, haal ik dat. Daarnaast ga ik met de oudergesprekken van mijn broertje mee naar school. Hij heeft wel moeite met school, dat is ook echt een taak. Ik gan dan vooral voor mijn moeder, om haar te ondersteunen.”
Veranderingen en vooruitgang
“Mijn moeder is wel echt veranderd door die herseninfarct, haar denken is vertraagd. Terwijl ze altijd energiek was en vol grapjes zat. Nu maakt ze nog wel grapjes, maar het is toch anders. Ze kan wel praten, maar het gaat wat langzamer”, zegt Noa. “Ik probeer haar niet te veel te belasten met mijn problemen en hoe zwaar het soms is als mantelzorger. Ze voelt zich al heel schuldig, ook al kan ze hier niets aan doen. Ik wil haar niet kwetsen. Gelukkig kan ze wel al veel meer dan een jaar geleden. Ze komt zelf in en uit bed en kan haar schoenen aandoen. Dat hadden we toen niet gedacht.”
Voor Noa is het mantelzorgen eigenlijk nooit een keuze geweest, het voelde meer als een plicht voor haar. “Eerst had ik nog een baantje bij een pokébowl-restaurant, maar dat ging op een gegeven moment echt niet meer. Daarom word ik nu uit het PGB van mijn moeder betaald”, vertelt ze. “Mijn vader heeft veel in huis aangepast. Zo installeerde hij een verhoogde wc-pot en heeft hij met de gemeente een lift geregeld zodat mijn moeder op die manier naar boven kan. Hij heeft een eigen klusbedrijf, dus hij is heel handig.”
Flexibel studeren
En het studeren, hoe doet ze dat erbij? “Gelukkig is er zoiets als ‘flexibel studeren’ op de universiteit. Daar houden ze echt rekening met mijn situatie. Ik heb regelmatig gesprekken met mijn studieadviseur, we hebben gekeken hoe ik alles kan plannen en managen. Daarnaast mag ik vaak wat uitlopen met mijn deadlines”, vertelt Noa.
“Ik kan wel heel boos worden om de plannen van het kabinet om mantelzorgers geen uitzondering te geven op studievertraging. Mantelzorger zijn is een loodzware taak, het is niet alleen de zorg zelf, maar ik ben er ook in mijn hoofd veel mee bezig. Het zet een enorme druk op mij dat ik mijn studie op tijd af moet ronden. Student zijn is al pittig genoeg, dus maak het niet nog zwaarder voor mensen die mantelzorger zijn.”
Eigen plekje
“Ik weet eigenlijk niet echt precies hoe ik het volhoud, mijn vriend en vrienden houden me overeind. Ik kan niet stoppen, zo voelt dat. Het zou al heel erg helpen als ik op mezelf ga wonen. Mijn vriend en ik zijn hard op zoek naar een woning in Nijmegen, zodat we ons eigen plekje hebben. Als ik nu thuis ben, dan loopt werk en privé door elkaar heen. Wanneer ben ik aan het werk en wanneer doe ik gewoon iets wat ik altijd al deed voor mijn moeder? Dat is lastig soms.”
“Gelukkig heb ik fijne vrienden en een vriend waar ik mee kan ontspannen. We praten heel veel, dat zou ik iedereen aanraden. Praat over je gevoelens en over de situatie. Je moet het echt kwijt”, zegt ze. “Toch wil ik bij vriendinnen graag even afleiding hebben, juist naar een festival of concert gaan of in de sauna relaxen. Natuurlijk houd ik hen op de hoogte, maar het is ook lekker om er soms even niet mee bezig te zijn. En regelmatig knuffelen met mijn vriend, dat helpt me zeker ook.”
